bệnh ung thư

Mối Liên Hệ Giữa Gen, DNA và Bệnh Ung Thư

Những thay đổi về gen và DNA có thể dẫn đến ung thư.

Gen và DNA

Hầu hết các tế bào trong cơ thể của bạn mang một cấu trúc được gọi là hạt nhân, là trung tâm điều khiển của tế bào. Bên trong hạt nhân có 23 cặp nhiễm sắc thể. Đây là những chuỗi DNA dài.

bệnh ung thư và gen

DNA là viết tắt của deoxyribonucleic acid (phát âm là dee-oxy-rye-bow-nu-clay-ik acid). Mỗi chuỗi DNA trông giống như một cái thang xoắn. Các nhà khoa học gọi đây là một xoắn kép.

nhiễm sắc thể và bệnh ung thư

Bạn có nhiều hơn 2 mét DNA bên trong mỗi tế bào và chúng được cuộn rất chặt để nằm gọn bên trong. DNA giống như một mã chứa các hướng dẫn cho một tế bào biết chức năng của nó. DNA được tạo thành từ các gen. Con người có tổng cộng khoảng 25.000 gen.

Bạn thừa hưởng một nửa DNA từ mẹ và một nửa từ cha, vì vậy bạn có 2 bản sao của mỗi gen.

Gen của bạn mang theo tất cả các thông tin tạo nên con ngừoi bạn. Chúng quyết định màu tóc vàng, làn da nâu, hoặc đôi mắt màu xanh lá cây của bạn. DNA lập trình cho các tế bào biết chúng thuộc loại tế bào nào, cách hoạt động, khi nào để sinh trưởng và sinh sản, và khi nào thì chết.

Một số gen kiểm soát mức độ phát triển và phân chia của từng tế bào.

Lỗi của hệ Gen gây ra bệnh ung thư như thế nào?

Các lỗi gen được tạo ra khi có bất thường ở việc phân chia tế bào. Những lỗi này được gọi là đột biến. Các đột biến có thể xảy ra trong suốt cuộc đời của chúng ta, trong quá trình phát triển tự nhiên của các tế bào. Hoặc chúng có thể xảy ra vì các yếu tố khác như:

  • khói thuốc lá
  • bức xạ
  • bức xạ cực tím từ mặt trời
  • một số chất trong thực phẩm
  • hóa chất trong môi trường sống

Đôi khi con cái sẽ thừa kế một số gen bị lỗi từ cha mẹ. Điều này có thể làm tăng nguy cơ ung thư.

Thông thường, các tế bào có thể tự sửa chữa các lỗi trong gen của chúng. Khi các lỗi nghiêm trọng xảy ra, các tế bào có thể tự hủy như một cơ chế tự bảo vệ. Hoặc hệ miễn dịch có thể nhận ra sự bất thường và tiêu diệt tế bào lỗi. Điều này giúp bảo vệ chúng ta khỏi bệnh ung thư.

Đôi khi đột biến ở các gen quan trọng khiến cho tế bào không biết phải làm gì. Tế bào có thể bắt đầu nhân lên ngoài tầm kiểm soát. Chúng không tự sửa chữa đúng cách, và không chết khi cần. Điều này có thể dẫn đến ung thư.

Có 4 loại gen chính liên quan đến sự phân chia tế bào. Hầu hết các khối u có các bản sao bị lỗi của hơn 1 trong số các loại này.

Gen khuyến khích sự phát triển của tế bào (Gen sinh ung oncogenes)

Oncogenes là các gen kiểm soát việc các tế bào nhân lên và phân chia. Thông thường ở người lớn, điều này sẽ không xảy ra thường xuyên.

Gen sinh ung có thể ví như bàn đạp ga trong xe hơi. Gen sinh ung hoạt động sẽ tăng tốc độ tăng trưởng của tế bào. Khi gen này bị lỗi, nó giống như bàn đạp ga bị kẹt xuống làm cho tế bào đó và tất cả các tế bào phát triển từ nó phân chia không ngừng. Điều này dẫn đến sự phát triển của ung thư

Gen ngăn chặn sự phát triển của tế bào (Gen ức chế khối u)

Thông thường, các tế bào có thể sửa chữa các lỗi trong gen của chúng. Khi chúng bị lỗi, các gen ức chế khối u có thể ngăn chặn tế bào phát triển và phân chia.

Các đột biến trong gen ức chế khối u có nghĩa là một tế bào không còn hiểu được lệnh ngừng phát triển. Các tế bào sau đó có thể bắt đầu nhân ra khỏi tầm kiểm soát. Điều này dẫn đến ung thư.

Gen ức chế khối u được biết đến nhiều nhất là p53. Các nhà nghiên cứu biết rằng gen p53 bị tổn thương hoặc bị mất ở hầu hết các bệnh ung thư.

Các gen sửa chữa các gen bị hư hại khác (các gen sửa chữa DNA)

DNA trong mọi tế bào trong cơ thể chúng ta liên tục có nguy cơ bị hư hại. Nhưng các tế bào chứa nhiều protein có công việc là sửa chữa DNA bị hư hỏng. Nhờ các protein này, hầu hết các tổn thương DNA được sửa chữa ngay lập tức, không để lại tác hại xấu nào.

Tuy nhiên nếu tổn thương xảy ra với gen tạo ra protein sửa chữa DNA, tế bào có ít khả năng tự sửa chữa hơn. Lâu dần, các lỗi sẽ tích tụ trong các gen khác theo thời gian và cho phép ung thư hình thành.

Các nhà khoa học đã tìm thấy các gen sửa chữa DNA bị hư hại trong một số bệnh ung thư, bao gồm ung thư ruột.

Gen tự huỷ tế bào (self destruction genes)

Một số gen ra lệnh cho tế bào tự hủy nếu nó đã trở nên quá cũ hoặc bị hư hỏng. Điều này được gọi là apoptosis hoặc chết tế bào được lập trình. Đây là một quá trình rất phức tạp và rất quan trọng. Các tế bào thường chết bất cứ khi nào có điều gì đó sai, để ngăn ngừa ung thư hình thành.

Có nhiều gen và protein khác nhau liên quan đến quá trình apoptosis. Nếu những gen này bị hư hại, một tế bào bị lỗi có thể tồn tại thay vì chết và nó trở thành ung thư.

Xem tiếp:

Các Thời Kỳ & Giai Đoạn Ung Thư